Giáo viên : Lê Ngọc Kim
Kiểm tra bài cũ
1/ Hiệu điện thế được tạo ra ở thiết bị điện nào? Đơn vị đo hiệu điện thế là gì? Người ta dùng dụng cụ nào để đo hiệu điện thế?
Trả lời: 1/ Hiệu điện thế được tạo ra ở nguồn điện. Đơn vị đo hiệu điện thế là vôn (V). Dùng vôn kế để đo hiệu điện thế.
Trả lời: 2/ Số vôn ghi trên vỏ nguồn điện còn mới là giá trị của hiệu điện thế giữa hai cực của nó khi chưa mắc vào mạch.
2/ Số vôn ghi trên vỏ nguồn điện cho biết điều gì?
220V - 60W
12V - 9W
Em hãy đọc các số ghi vôn trên các dụng cụ ở hình trên?
Bóng đèn: 12V ; Quạt điện: 220V
Những số vôn đó có ý nghĩa gì? Có giống như số vôn được ghi trên các nguồn điện không? Vì sao?
Không giống như các số vôn ghi trên các nguồn điện.
Vì các dụng cụ này không tạo ra hiệu điện thế.
Ngoài ra, khi dùng các dụng cụ điện, ta phải chú ý xem số vôn ghi trên các dụng cụ đó.
Nhưng không rõ nó chỉ cái gì?
Bài học hôm nay sẽ giúp các em tìm hiểu xem số vôn trên các dụng cụ điện đó có ý nghĩa gì?
TIẾT 30 - BÀI 26: HIỆU ĐIỆN THẾ GIỮA HAI ĐẦU DỤNG CỤ DÙNG ĐIỆN
I. Hiệu điện thế giữa hai đầu bóng đèn:
1. Bóng đèn chưa mắc vào mạch điện
Thí nghiệm 1: Nối vôn kế với hai đầu bóng đèn như hình 26.1
Các em làm thí nghiệm theo nhóm (Mỗi tổ 1 nhóm) trong vòng 3 phút.
+ Dùng vôn kế đo HĐT giữa 2 đầu bóng đèn Hình 26.1
+ Trả lời câu hỏi C1.
C1: Quan sát số chỉ của vôn kế. Nêu nhận xét về hiệu điện thế giữa hai đầu bóng đèn khi chưa mắc vào mạch
Vôn kế chỉ số 0
Hiệu điện thế giữa hai đầu bóng đèn bằng 0
Qua TN 1 giúp các em biết rằng bóng đèn cũng như mọi dụng cụ thiết bị điện khác không tự nó tạo ra HĐT. Để bóng đèn sáng ta phải mắc bóng đèn vào nguồn điện, nghĩa là phải đặt một HĐT vào 2 đầu bóng đèn.
2. Bóng đèn được mắc vào mạch điện
Thí nghiệm 2: Sử dụng vôn kế và ampe kế có giới hạn đo phù hợp, mắc mạch điện như sơ đồ hình 26.2.
3000 A
0 A
1500 A
3,0 V
0 V
1,5 V
-Các em làm thí nghiệm theo nhóm (Mỗi tổ 1 nhóm) trong vòng 5 phút. + Mắc mạch điện như sơ đồ hình 26.2.+ Đọc số chỉ của Vôn kế và Ampe kế trong 2 trường hợp:
a. Khóa K mở b. Khóa K đóng (Dùng nguồn 1 pin, 2 pin)
C2: Đọc và ghi số chỉ của ampe kế, của vôn kế khi ngắt và khi đóng công tắc vào bảng 1.
C3: Từ kết quả thí nghiệm 1 và 2, em hãy điền đầy đủ các câu sau:
Hiệu điện thế giữa hai đầu bóng đèn bằng không thì ……….. có dòng điện chạy qua bóng đèn.
Hiệu điện thế giữa hai đầu bóng đèn càng …… thì dòng điện chạy qua bóng đèn có cường độ càng ……
không
Lớn (nhỏ)
Lớn (nhỏ)
Độ sáng của bóng đèn sẽ thay đổi thế nào khi HĐT ở 2 đầu bóng đèn càng lớn?
Độ sáng của bóng đèn sẽ càng sáng thêm.
Chúng ta có thể tăng mãi HĐT đặt vào 2 đầu bóng đèn hay không? Vì sao?
Trong thí nghiệm trên, các em hãy dự đoán xem điều gì sẽ xảy ra khi ta nối 2 đầu bóng đèn với 2 cực của bộ nguồn gồm 3 pin có HĐT là 4,5V?
C4: Một bóng đèn có ghi 2,5V. Hỏi có thể mắc đèn này vào hiệu điện thế là bao nhiêu để nó không bị hỏng?
Trả lời: Hiệu điện thế giữa hai đầu bóng đèn phải ≤ 2,5V thì nó không bị hỏng.
Số vôn ghi trên mỗi dụng cụ điện là giá trị hiệu điện thế định mức. Mỗi dụng cụ điện sẽ hoạt động bình thường khi được sử dụng đúng với hiệu điện thế định mức của nó. Nếu quá mức đó thì dụng cụ sẽ hỏng, chẳng hạn dây tóc bóng đèn sẽ bị đứt.
220V-800W
220V-60W
Từ đó, hãy nhận xét xem khi sử dụng bóng đèn thì có nên mắc đèn vào nguồn có HĐT quá cao so với HĐT ghi trên đèn không? Tại sao?
II. Sự tương tự giữa hiệu điện thế và sự chênh lệch mức nước:
Điều gì sẽ xảy ra khi mắc dụng cụ với nguồn điện có HĐT nhỏ hơn hay lớn hơn HĐT định mức?
+ Nhỏ hơn: Dụng cụ không hoạt động được như bình thường.
+ Lớn hơn: Có thể làm hỏng dụng cụ.
Trong bài 19, các em đã tìm hiểu sự tương tự giữa dòng nước và dòng điện. Bây giờ các em sẽ tìm hiểu sự tương tự giữa HĐT và sự chênh lệch mức nước.
Các em hãy quan sát hình 26.3, hãy cho biết:
+
-
Máy bơm nước
A
B
b)
Hình 26.3
Mức nước cao
Mức nước thấp
Di?n th? cao
Điện thế thấp
Điện thế cao
Mức nước cao
C
D
Khi dòng nước chảy, mức nước trong A giảm dần, trong B tăng dần đến khi nào thì không còn dòng nước?
Khi không còn chênh lệch mực nước thì dòng nước dừng lại.
Muốn duy trì dòng nước, người ta phải dùng bơm nước để làm gì?
Bơm nước để đưa nước từ dưới lên cao duy trì độ chênh lệch hai mực nước.
Khi có dòng điện thì các electron dịch chuyển theo chiều từ điểm nào đến điểm nào trong mạch?
Muốn duy trì dòng điện nghĩa là phải tạo ra sự chênh lệch của cái gì giữa C và D?
Từ C đến D
Duy trì sự chênh lệch điện tích.
C5: Hãy quan sát hình 26.3 a và b để tìm hiểu sự tương tự giữa một số bộ phận trong các hình này. Từ đó tìm từ, cụm từ thích hợp cho trong ngoặc (hiệu điện thế, nguồn điện, chênh lệch mức nước, dòng điện, dòng nước) điền vào chổ trống các câu sau:
a/Khi có sự……………… ......................giữa hai điểm A và B thì có………….................chảy từ A đến B
b/Khi có…………………….giữa hai đầu bóng đèn thì có……………………chạy qua bóng đèn
c/Máy bơm nước tạo ra sự……………………..............
tương tự như………………….tạo ra……………………
chênh lệch mức nước
dòng nước
hiệu điện thế
dòng điện
chênh lệch mức nước
nguồn điện
hiệu điện thế
*Hiệu điện thế
*Nguồn điện
*Chênh lệch mức nước
*Dòng điện
* Dòng nước
III. Vận dụng:
C6: Trong những trường hợp nào dưới đây có hiệu điện thế bằng không (không có hiện điện thế)?
Giữa hai đầu bóng đèn đang sáng.
Giữa hai cực của pin còn mới
Giữa hai đầu bóng đèn pin được tháo rời khỏi đèn pin.
Giữa hai cực của acquy đang thắp sáng đèn của xe máy.
III. Vận dụng:
C7:* Cho mạch điện như sơ đồ hình 26.4. Biết rằng khi công tắc đóng, đèn sáng. Hỏi khi công tắc ngắt thì giữa hai điểm nào có hiệu điện thế (khác không)?
Giữa hai điểm A và B
Giữa hai điểm E và C
Giữa hai điểm D và E
Giữa hai điểm A và D
C8* Vôn kế trong sơ đồ nào trong hình 26.5 có số chỉ khác không?
HÌNH 26.5 C
CỦNG CỐ BÀI
-Trong mạch điện kín, hiệu điện thế giữa hai đầu bóng đèn tạo ra dòng điện chạy qua bóng đèn đó.
-Đối với một bóng đèn nhất định, hiệu điện thế giữa hai đầu bóng đèn càng lớn thì thì dòngđiện chạy qua bóng đèn có cường độ càng lớn.
-Số Vôn ghi trên mỗi dụng cụ điện cho biết hiệu điện thế định mức để dụng cụ đó hoạt động bình thường.
Dặn dò:
- Học thuộc phần ghi nhớ .
- Làm bài tập 26.1, 26.2, 26.3 (SBT).
- Đọc phần "Có thể em chưa biết "
và chuẩn bị tốt bài 27.
Bài học đã kết thúc,
xin cảm ơn
quý thầy cô giáo